Havacılık Sözlüğü

İngilizce terimler ve Türkçe karşılıkları.

Fonetik alfabe ve sayıların okunuşu → Kabin ve Yolcu Dili →Uçak Tipleri ve Üreticiler →

A/T

Otomatik Gaz

İng.: Autothrottle

Absolute ceiling

Mutlak tavan

Uçağın ulaşabileceği en yüksek irtifa.

ACARS

Uçak Haberleşme Adresleme ve Raporlama Sistemi

İng.: Aircraft Communications Addressing and Reporting System

ACC

Bölge Kontrol Merkezi

İng.: Area Control Centre

Accident

Kaza

Ölüm, ağır yaralanma veya ciddi hasarla sonuçlanan olay.

ACI

Uluslararası Havalimanları Konseyi

İng.: Airports Council International

ACMI

Uçak, Mürettebat, Bakım ve Sigorta

İng.: Aircraft, Crew, Maintenance and Insurance

ACN

Uçak Sınıflandırma Numarası

İng.: Aircraft Classification Number

Uçuşa Elverişlilik Direktifi

İng.: Airworthiness Directive

ADC

Hava Verisi Bilgisayarı

İng.: Air Data Computer

ADS-B

Uçağın konumunu otomatik olarak yayınladığı gözetim sistemi.

ADS-C

Sözleşmeli Otomatik Bağımlı Gözetim

İng.: Automatic Dependent Surveillance - Contract

Advection fog

Adveksiyon sisi

Sıcak nemli havanın soğuk yüzeye taşınmasıyla oluşan sis.

Adverse yaw

Ters sapma

Yatış yönünün tersine oluşan sapma.

Aerodrome

Hava meydanı

İniş, kalkış ve yer hareketine ayrılmış alan.

Aeronautical information publication

Havacılık bilgi yayını

Bir devletin havacılık bilgilerini içeren yayın (AIP).

Aeroplane

Uçak

Sabit kanatlı, motorlu hava aracı.

Affirm

Olumlu

Evet anlamında telsiz terimi.

AFM

Uçak Uçuş El Kitabı

İng.: Aircraft Flight Manual

Afterburner

Art yakıcı

Ek yakıtla itkiyi artıran sistem.

AGL

Yer Seviyesinden Yükseklik

İng.: Above Ground Level

AHRS

Duruş ve Yön Referans Sistemi

İng.: Attitude and Heading Reference System

Aileron

Kanatçık (eleron)

Yatışı kontrol eden kanat yüzeyi.

Air law

Hava hukuku

Havacılığı düzenleyen hukuk dalı.

Air mass

Hava kütlesi

Sıcaklık ve nem özellikleri benzer geniş hava hacmi.

Air operator certificate

Hava işletme belgesi

Ticari hava taşımacılığı yapma izni (AOC).

Air traffic control

Hava trafik kontrol

Uçakların güvenli akışını sağlayan hizmet (ATC).

AIRAC

Havacılık bilgilerinin düzenli döngüyle güncellenmesi.

Aircraft

Hava aracı

Havada kalabilen her türlü araç.

Airfoil

Kanat profili

Kanadın kesit şekli.

Airline

Havayolu

Hava taşımacılığı yapan şirket.

Airline transport pilot licence

Hat pilotu lisansı

Havayolu pilotluğu için en üst lisans (ATPL).

AIRMET

Alçak seviye uçuşları etkileyen hava uyarısı.

Airport

Havalimanı

Terminal ve tesisleri olan hava meydanı.

Airprox

Yakın geçiş

İki uçağın tehlikeli derecede yaklaşması.

Airship

Hava gemisi

Havadan hafif, yönlendirilebilir hava aracı.

Airside

Hava tarafı

Havalimanında uçakların hareket ettiği güvenlik bölgesi.

Airspace

Hava sahası

Belirli bir bölgenin üzerindeki, kurallara bağlı hava alanı.

Airspeed indicator

Hız göstergesi

Uçağın hava hızını gösterir.

Airway

Hava yolu

Seyrüsefer yardımcılarıyla tanımlanmış hava koridoru.

Airworthiness

Uçuşa elverişlilik

Uçağın güvenli uçuş için gerekli şartları taşıması.

Airworthiness directive

Uçuşa elverişlilik direktifi

Otoritenin zorunlu kıldığı düzeltici işlem (AD).

AIS

Havacılık Bilgi Servisi

İng.: Aeronautical Information Service

ALERFA

Alarm Safhası

İng.: Alert Phase

ALS

Yaklaşma Işık Sistemi

İng.: Approach Lighting System

Alternate airport

Alternatif havaalanı

İniş yapılamazsa gidilecek yedek havaalanı.

Altimeter

Altimetre

İrtifa ölçer.

Altitude

İrtifa

Bir noktanın ortalama deniz seviyesine göre yüksekliği.

Altocumulus

Altokümülüs

Orta seviyede yumaklı bulut.

Altostratus

Orta seviyede tabakalı bulut.

AMM

Uçak Bakım El Kitabı

İng.: Aircraft Maintenance Manual

AMSL

Deniz Seviyesinden Yükseklik

İng.: Above Mean Sea Level

Angle of attack

Hücum açısı

Kanat veter çizgisi ile bağıl hava akımı arasındaki açı.

Annex

Şikago Sözleşmesi'ne bağlı standart ve önerilen uygulama ekleri.

ANSP

Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı

İng.: Air Navigation Service Provider

Anti-icing

Buzlanma önleme

Buz oluşumunu önleyen işlem.

Anticyclone

Antisiklon

Yüksek basınç alanı.

AOC

Hava İşletme Belgesi

İng.: Air Operator Certificate

AOG

Yerde Kalan Uçak

İng.: Aircraft on Ground

Otopilot

İng.: Autopilot

APN

Apron

İng.: Apron

APP

Yaklaşma Kontrol

İng.: Approach Control

Approach

Yaklaşma

Piste iniş için yapılan alçalma ve hizalanma evresi.

Approach control

Yaklaşma kontrol

Havaalanı yakınındaki uçakları yöneten birim.

Approach lighting system

Yaklaşma ışık sistemi

Pist eşiğine yaklaşmada görsel rehberlik sağlayan ışıklar.

Apron

Uçakların park edip yüklendiği alan.

APU

Yardımcı Güç Ünitesi

İng.: Auxiliary Power Unit

Area control center

Bölge kontrol merkezi

Seyir halindeki uçakları yöneten merkez (ACC).

ARFF

Hava Aracı Kurtarma ve Yangınla Mücadele

İng.: Aircraft Rescue and Fire Fighting

ARR

Varış

İng.: Arrival

ASDA

Mevcut Hızlanma-Durma Mesafesi

İng.: Accelerate-Stop Distance Available

ASK

Mevcut Koltuk Kilometre

İng.: Available Seat Kilometres

Aspect ratio

En-boy oranı

Kanat açıklığının ortalama veter uzunluğuna oranı.

ASR

Hava Emniyet Raporu

İng.: Air Safety Report

ATA

Gerçekleşen Varış Zamanı

İng.: Actual Time of Arrival

ATC

Hava Trafik Kontrol

İng.: Air Traffic Control

ATD

Gerçekleşen Kalkış Zamanı

İng.: Actual Time of Departure

ATFM

Hava Trafik Akış Yönetimi

İng.: Air Traffic Flow Management

ATIS

Havaalanı bilgilerini sürekli yayınlayan otomatik hizmet.

ATM

Hava Trafik Yönetimi

İng.: Air Traffic Management

Atmosphere

Atmosfer

Dünyayı saran gaz tabakası.

ATPL

Hat Pilotu Lisansı

İng.: Airline Transport Pilot Licence

ATS

Hava Trafik Hizmetleri

İng.: Air Traffic Services

Attitude indicator

Yapay ufuk

Yunuslama ve yatış durumunu gösterir.

ATZ

Havaalanı Trafik Bölgesi

İng.: Aerodrome Traffic Zone

Autobrake

Otomatik fren

Seçilen oranda otomatik frenleme yapan sistem.

Autopilot

Otopilot

Uçağı otomatik yöneten sistem.

Autorotation

Otorotasyon

Motor gücü olmadan rotorun hava akışıyla dönerek güvenli iniş sağlaması.

Autothrottle

Otomatik gaz

Motor gücünü otomatik ayarlayan sistem.

Auxiliary power unit

Yardımcı güç ünitesi

Yerde ve bazı durumlarda elektrik ve hava sağlayan küçük motor (APU).

AVGAS

Havacılık Benzini

İng.: Aviation Gasoline

Baggage claim

Bagaj teslim

Yolcuların bagajlarını aldıkları alan.

Balloon

Balon

Isıtılmış hava veya gazla havalanan hava aracı.

Bank

Yatış açısı

Uçağın yatay düzleme göre yan eğimi.

Barometric pressure

Barometrik basınç

Atmosferin uyguladığı basınç.

Base leg

Base ayağı

Trafik paterninde finale dönmeden önceki ayak.

Basic empty weight

Boş ağırlık

Yük ve kullanılabilir yakıt olmadan uçak ağırlığı.

Bearing

Kerteriz

Bir noktaya olan yön açısı.

BECMG

Değişerek

METAR ve TAF'ta kalıcı değişime geçiş (Becoming)

Belly landing

Karından iniş

İniş takımı açılmadan gövde üstüne yapılan iniş.

Belt loader

Bagaj yükleme bandı

Bagajı kargo bölümüne taşıyan bantlı araç.

Bird strike

Kuş çarpması

Uçağın kuşla çarpışması.

BKN

Parçalı Bulutlu

Gökyüzünün 5/8 ile 7/8'i bulutlu

Black box

Kara kutu

FDR ve CVR cihazları için kullanılan genel ad.

Blast pad

Jet püskürtme alanı

Pist sonunda motor hava akımından yüzeyi koruyan alan.

Bleed air

Kan havası

Motor kompresöründen alınan basınçlı hava.

Block fuel

Toplam yakıt

Motor çalışmadan önce yüklenen toplam yakıt.

Boarding

Biniş

Yolcuların uçağa alınması.

Boarding pass

Biniş kartı

Yolcunun uçağa binmesine izin veren belge.

Borescope

Motor içini sökmeden incelemeye yarayan endoskop.

Boundary layer

Sınır tabakası

Yüzeye yakın, akışın yavaşladığı ince hava tabakası.

Pus

METAR'da pus göstergesi (Mist)

Brake

Fren

Uçağın yerde yavaşlamasını sağlayan sistem.

Bulkhead

Bölme perdesi

Gövdeyi bölümlere ayıran yapısal perde.

Business jet

İş jeti

Özel veya şirket kullanımına yönelik jet.

Bypass ratio

Bypass oranı

Çekirdeği geçmeyen hava miktarının çekirdekten geçene oranı.

CAA

Sivil Havacılık Otoritesi

İng.: Civil Aviation Authority

Cabin

Kabin

Yolcuların bulunduğu bölüm.

Cabin altitude

Kabin irtifası

Kabin basıncının karşılık geldiği irtifa.

Cabin crew

Kabin ekibi

Uçaktaki kabin memurlarının tümü.

Cabotage

Kabotaj

Bir devletin iç hatlarının yabancı havayollarına kapalı olması.

Calibrated airspeed

Kalibre hız

Alet ve konum hataları düzeltilmiş gösterge hızı (CAS).

Camber

Kamburluk

Kanat profilinin eğriliği.

CAMO

Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetim Kuruluşu

İng.: Continuing Airworthiness Management Organisation

Captain

Kaptan

Uçağın komutanı.

Carburetor

Karbüratör

Yakıt ve havayı karıştıran cihaz.

Carburetor icing

Karbüratör buzlanması

Karbüratörde buz oluşarak hava akışını kısıtlaması.

Cargo hold

Kargo bölümü

Yük ve bagaj taşınan bölüm.

CAS

Kalibre Hız

İng.: Calibrated Airspeed

CAVOK

Görüş, bulut ve hava olayı açısından uçuşa elverişli koşullar.

Kümülonimbus

İng.: Cumulonimbus

CDL

Konfigürasyon Sapma Listesi

İng.: Configuration Deviation List

CDU

Kontrol Gösterge Ünitesi

İng.: Control Display Unit

Ceiling

Bulut tavanı

Gökyüzünün yarısından fazlasını kaplayan en alçak bulutun yüksekliği.

Center of gravity

Ağırlık merkezi

Uçağın ağırlığının etkidiği nokta (CG).

Center of pressure

Basınç merkezi

Aerodinamik kuvvetlerin bileşkesinin etkidiği nokta.

Centerline

Orta hat

Pistin ortasında çizilen kesikli çizgi.

Certificate of airworthiness

Uçuşa elverişlilik belgesi

Uçağın uçuşa elverişli olduğunu gösteren belge.

Ağırlık Merkezi

İng.: Centre of Gravity

Charter flight

Charter uçuşu

Tarifeli olmayan, kiralanmış uçuş.

Check-in

Kayıt

Yolcunun uçuş için kaydolma işlemi.

Checklist

Kontrol listesi

Uçuş evrelerinde uygulanan sıralı kontrol maddeleri.

Chicago Convention

Şikago Sözleşmesi

1944 tarihli uluslararası sivil havacılık sözleşmesi.

Chocks

Takoz

Tekerleklerin hareketini engelleyen takozlar.

Chord

Veter

Kanat profilinin ön ve arka kenarı arasındaki doğru.

Circling approach

Dairesel yaklaşma

Aletli yaklaşmadan sonra pisti görsel olarak dolaşıp inme.

Cirrus

Sirüs

Yüksek irtifada ince, tüylü bulut.

Clear air turbulence

Açık hava türbülansı

Bulutsuz havada oluşan türbülans (CAT).

Clearance

İzin

Hava trafik kontrolün uçağa verdiği izin.

Clearance delivery

İzin dağıtım

Uçuş izinlerini ileten birim.

Cleared

İzin verildi

Belirtilen işlem için ATC izni.

Cleared for takeoff

Kalkış izni

Kalkış için ATC izni.

Cleared to land

İniş izni

İniş için ATC izni.

Clearway

Boş alan

Pist sonundan sonra kalkışta tırmanış için engelsiz alan.

Climb

Tırmanış

İrtifa kazanma evresi.

Cockpit

Kokpit

Pilotların bulunduğu bölüm.

Cockpit voice recorder

Kokpit ses kaydedicisi

Kokpit konuşmalarını kaydeden cihaz (CVR).

Codeshare

Kod paylaşımı

İki havayolunun aynı uçuşu kendi kodlarıyla satması.

Cold front

Soğuk cephe

Soğuk havanın sıcak havanın yerini aldığı cephe.

Collective

Kolektif

Helikopterde tüm rotor kanatlarının hücum açısını birlikte değiştiren kumanda.

Combustion chamber

Yanma odası

Yakıtın havayla yakıldığı bölüm.

Commercial aviation

Ticari havacılık

Ücret karşılığı yolcu ve yük taşıyan havacılık.

Commercial pilot licence

Ticari pilot lisansı

Ücretli uçuş yapma yetkisi veren lisans (CPL).

Compressibility

Sıkışabilirlik

Yüksek hızda havanın yoğunluğunun değişmesi.

Compressor

Kompresör

Motora giren havayı sıkıştıran bölüm.

Compressor stall

Kompresör perde kaybı

Kompresördeki hava akışının bozulması.

Constant-speed propeller

Sabit devirli pervane

Kanat açısını değiştirerek devri sabit tutan pervane.

Control column

Kumanda kolu

Yunuslama ve yatışı kontrol eden kol.

Controlled flight into terrain

Kontrollü uçuşta araziye çarpma

Uçak kontrol altındayken araziye çarpması (CFIT).

Controller

Kontrolör

Hava trafik kontrolörü.

CORSIA

Uluslararası Havacılık için Karbon Dengeleme Planı

İng.: Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation

Course

Rota yönü

Planlanan uçuş yönü.

Cowling

Motor kaportası

Pistonlu motoru örten kapak.

CPDLC

Kontrolör-Pilot Veri Bağlantısı İletişimi

İng.: Controller-Pilot Data Link Communications

CPL

Ticari Pilot Lisansı

İng.: Commercial Pilot Licence

Crab

Yengeç yaklaşması

Yan rüzgarda burnun rüzgara çevrilerek yaklaşılması.

Crew resource management

Mürettebat kaynak yönetimi

Ekip iletişimi ve karar vermeyi geliştiren eğitim (CRM).

Critical angle of attack

Kritik hücum açısı

Aşıldığında akışın ayrılıp kaldırmanın düştüğü hücum açısı.

Critical Mach number

Kritik Mach sayısı

Uçak üzerinde ilk kez sesüstü akışın oluştuğu Mach sayısı.

Crosswind

Yan rüzgar

Uçağın yönüne dik esen rüzgar.

Crosswind leg

Yan rüzgar ayağı

Kalkıştan sonra pist eksenine dik uçulan ayak.

CRS (bakım)

Hizmete Serbest Bırakma Sertifikası

İng.: Certificate of Release to Service

CRS (rezervasyon)

Rezervasyon Sistemi

İng.: Computer Reservation System

Cruise

Seyir

Tırmanış ile alçalma arasındaki yatay uçuş evresi.

CTA

Kontrollü Hava Sahası

İng.: Control Area

CTOT

Hesaplanmış Kalkış Zamanı

İng.: Calculated Take-Off Time

CTR

Kontrollü Bölge

İng.: Control Zone

Cumulonimbus

Kümülonimbus

Dikey gelişen fırtına bulutu (Cb).

Cumulus

Kümülüs

Kabarık görünümlü bulut.

Customs

Gümrük

Eşya ve yolcu denetimi.

CVR

Kokpit Ses Kaydedicisi

İng.: Cockpit Voice Recorder

Cyclic

Siklik

Helikopterde rotor diskini eğerek yönü belirleyen kumanda.

Cyclone

Siklon

Alçak basınç alanı.

Karar İrtifası

İng.: Decision Altitude

Datum

Referans noktası

Ağırlık ve denge hesaplarında kullanılan başlangıç noktası.

DCS

Kalkış Kontrol Sistemi

İng.: Departure Control System

De-icing

Buz çözme

Uçak yüzeyindeki buzun temizlenmesi.

Dead reckoning

Tahmini seyrüsefer

Hız, yön ve süreye göre konum hesaplama.

Decision altitude

Karar irtifası

Pist görülmezse pas geçilmesi gereken irtifa (DA).

Decision height

Karar yüksekliği

Pist görülmezse pas geçilmesi gereken yükseklik (DH).

Density altitude

Yoğunluk irtifası

Hava yoğunluğunun standart atmosferde karşılık geldiği irtifa.

DEP

Kalkış

İng.: Departure

Descent

Alçalma

İrtifa kaybetme evresi.

DETRESFA

Tehlike Safhası

İng.: Distress Phase

Deviation

Pusula sapması

Uçağın kendi manyetik alanlarından doğan pusula hatası.

Dew point

Çiğ noktası

Havanın doyuma ulaştığı sıcaklık.

Karar Yüksekliği

İng.: Decision Height

DHMI

DHMİ

Devlet Hava Meydanları İşletmesi.

Dispatcher

Uçuş harekat görevlisi

Uçuş planını hazırlayan ve izleyen görevli.

Displaced threshold

Kaydırılmış eşik

Pist başından ileri alınmış iniş eşiği.

Distress

Tehlike

Ciddi ve yakın tehlike durumu.

Ditching

Denize zorunlu iniş

Uçağın suya kontrollü şekilde inmesi.

Diversion

Yön değiştirme

Planlanandan farklı bir havaalanına yönelme.

DME

İstasyona olan eğik mesafeyi ölçen cihaz.

DOW

Kuru Operasyonel Ağırlık

İng.: Dry Operating Weight

Downdraft

Aşağı akım

Aşağıya doğru hava hareketi.

Downwind

Rüzgar arkası ayağı

Pistle paralel, iniş yönünün tersine uçulan ayak.

Drag

Sürükleme

Uçağın hareketine karşı koyan hava direnci kuvveti.

Drone

Dron

Uzaktan veya otomatik kontrol edilen insansız hava aracı.

DTHR

Kaydırılmış Eşik

İng.: Displaced Threshold

Dutch roll

Hollanda yatışı

Yatış ve sapma hareketlerinin birleşik salınımı.

Duty time

Görev süresi

Mürettebatın göreve başlamasından bitişine kadar geçen süre.

Dynamic stability

Dinamik denge

Zaman içinde salınımların sönümlenmesi.

Çise

METAR'da çiseleme göstergesi (Drizzle)

EAS

Eşdeğer Hava Hızı

İng.: Equivalent Airspeed

EASA

Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı.

ECAM

Elektronik Merkezi Uçak Monitörü

İng.: Electronic Centralised Aircraft Monitor

EFIS

Elektronik Uçuş Gösterge Sistemi

İng.: Electronic Flight Instrument System

EGPWS

Gelişmiş Yer Yaklaşma Uyarı Sistemi

İng.: Enhanced Ground Proximity Warning System

EICAS

Motor Göstergesi ve Ekip Uyarı Sistemi

İng.: Engine Indicating and Crew Alerting System

Elevator

İrtifa dümeni

Yunuslamayı kontrol eden yüzey.

ELT

Acil Durum Yer Belirleme Vericisi

İng.: Emergency Locator Transmitter

Emergency exit

Acil çıkış

Acil durumda kullanılan kapı veya pencere.

Emergency landing

Acil iniş

Acil durumda yapılan iniş.

Emergency locator transmitter

Acil durum yer belirleme vericisi

Kazada konum sinyali yayan cihaz (ELT).

Empennage

Kuyruk takımı

Dikey ve yatay stabilizeden oluşan kuyruk grubu.

Endurance

Havada kalma süresi

Uçağın bir yakıt yüküyle havada kalabileceği süre.

EOBT

Tahmini Blok Kalkış Zamanı

İng.: Estimated Off-Block Time

EPR

Motor Basınç Oranı

İng.: Engine Pressure Ratio

Estimated time of arrival

Tahmini varış zamanı

Varışın beklendiği saat (ETA).

Estimated time of departure

Tahmini kalkış zamanı

Kalkışın beklendiği saat (ETD).

ETA

Tahmini Varış Zamanı

İng.: Estimated Time of Arrival

ETD

Tahmini Kalkış Zamanı

İng.: Estimated Time of Departure

ETE

Tahmini Uçuş Süresi

İng.: Estimated Time En route

EUROCONTROL

Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı

İng.: European Organisation for the Safety of Air Navigation

Evacuation

Tahliye

Yolcu ve mürettebatın uçaktan hızla çıkarılması.

eVTOL

Elektrikli Dikey Kalkış ve İniş

İng.: Electric Vertical Take-Off and Landing

Exhaust gas temperature

Egzoz gazı sıcaklığı

Motor sıcaklığını gösteren değer (EGT).

Kabin Memuru

İng.: Flight Attendant

FAA

ABD Federal Havacılık İdaresi.

FADEC

Motoru tam yetkiyle kontrol eden elektronik sistem.

FAF

Son Yaklaşma Noktası

İng.: Final Approach Fix

Fairing

Kaporta

Sürüklemeyi azaltan düzgün yüzey kaplaması.

Fan

Turbofan motorun ön tarafındaki büyük kanatlı bölüm.

Fatigue

Yorgunluk

Performansı düşüren fiziksel ve zihinsel bitkinlik.

Uçuş Çevrimi

İng.: Flight Cycles

FCL

Uçuş Ekibi Lisanslama

İng.: Flight Crew Licensing

FCOM

Uçuş Ekibi Operasyon El Kitabı

İng.: Flight Crew Operating Manual

FCU

Uçuş Kontrol Ünitesi

İng.: Flight Control Unit

Uçuş Yönlendiricisi

İng.: Flight Director

FDM

Uçuş Verisi İzleme

İng.: Flight Data Monitoring

FDR

Uçuş Veri Kaydedicisi

İng.: Flight Data Recorder

Uçuş Mühendisi

İng.: Flight Engineer

FEW

Az Bulutlu

Gökyüzünün 1/8 ile 2/8'i bulutlu

Yakıt Akışı

İng.: Fuel Flow

Sis

METAR'da sis göstergesi (Fog)

Uçuş Saati

İng.: Flight Hours

Uçuş Eğitmeni

İng.: Flight Instructor

Final approach

Son yaklaşma

İnişten önceki piste hizalı son evre.

FIR

Uçuş Bilgi Bölgesi

İng.: Flight Information Region

First officer

Yardımcı pilot

Kaptana yardım eden pilot.

Fix

Nokta

Seyrüsefer için tanımlı konum.

Fixed-wing aircraft

Sabit kanatlı hava aracı

Kanatları sabit olan hava aracı.

Uçuş Seviyesi

İng.: Flight Level

Flameout

Alev sönmesi

Jet motorunda yanmanın kesilmesi.

Flap

Kaldırmayı artırmak için kanat arka kenarında açılan yüzey.

Flare

Yuvarlama

İniş öncesi burnun kaldırılarak sink hızının azaltılması.

Flight attendant

Kabin memuru

Yolcu emniyeti ve hizmetinden sorumlu mürettebat.

Flight data recorder

Uçuş veri kaydedicisi

Uçuş parametrelerini kaydeden cihaz (FDR).

Flight deck

Uçuş güvertesi

Kokpit için kullanılan terim.

Flight engineer

Uçuş mühendisi

Uçak sistemlerini izleyen mürettebat üyesi.

Flight information region

Uçuş bilgi bölgesi

Uçuş bilgi ve alarm hizmeti verilen hava sahası (FIR).

Flight level

Uçuş seviyesi

Standart basınca göre yüz fit cinsinden ifade edilen irtifa (FL).

Flight management system

Uçuş yönetim sistemi

Seyrüsefer ve performansı yöneten bilgisayar (FMS).

Flight plan

Uçuş planı

Uçuşun rota, irtifa ve süre bilgilerini içeren plan.

Flight time

Uçuş süresi

Uçağın hareket etmeye başlamasından durmasına kadar geçen süre.

Fly-by-wire

Kumandaların elektronik sinyallerle iletildiği sistem.

FMC

Uçuş Yönetim Bilgisayarı

İng.: Flight Management Computer

FMGC

Uçuş Yönetim ve Rehberlik Bilgisayarı

İng.: Flight Management and Guidance Computer

FMS

Uçuş Yönetim Sistemi

İng.: Flight Management System

Yardımcı Pilot

İng.: First Officer

Fog

Sis

Görüşü bin metrenin altına düşüren yer seviyesi bulutu.

FOQA

Uçuş Operasyonları Kalite Güvencesi

İng.: Flight Operations Quality Assurance

Forced landing

Zorunlu iniş

Uçuşun sürdürülemediği durumda yapılan iniş.

Foreign object damage

Yabancı cisim hasarı

Motora giren yabancı cisimlerin yol açtığı hasar (FOD).

Form drag

Şekil sürüklemesi

Cismin şeklinden kaynaklanan basınç sürüklemesi.

FPL

Uçuş Planı Mesajı

İng.: Filed Flight Plan

Freedoms of the air

Havanın özgürlükleri

Devletlerin birbirinin hava sahasını kullanma hakları.

Freezing level

Donma seviyesi

Sıcaklığın 0 °C olduğu irtifa.

Freezing rain

Dondurucu yağmur

Soğuk yüzeye çarpınca donan yağmur.

Freighter

Kargo uçağı

Yük taşımaya ayrılmış uçak.

Front

Cephe

Farklı hava kütlelerini ayıran sınır.

Fuel reserve

Yakıt rezervi

Planlanan yakıta ek olarak taşınan emniyet yakıtı.

Fuselage

Gövde

Uçağın ana yapısı.

Donan

METAR'da donan yağış göstergesi (Freezing)

G-force

G kuvveti

Yerçekimi ivmesine göre ifade edilen ivme.

Galley

Kabindeki yiyecek hazırlama alanı.

Gate

Kapı

Yolcuların uçağa bindiği çıkış noktası.

GDS

Küresel Dağıtım Sistemi

İng.: Global Distribution System

General aviation

Genel havacılık

Tarifeli ticari taşımacılık dışındaki sivil havacılık.

Glass cockpit

Cam kokpit

Analog göstergeler yerine ekranlar kullanan kokpit.

Glide ratio

Süzülme oranı

Bir birim irtifa kaybında kat edilen yatay mesafe.

Glide slope

Glideslope

ILS'te alçalma açısı bilgisi veren bileşen.

Glider

Planör

Motorsuz, süzülen hava aracı.

GND

Yer Kontrol

İng.: Ground Control

GNSS

Küresel uydu seyrüsefer sistemlerinin genel adı.

Go-around

Pas geçme

İnişten vazgeçip tekrar yükselme manevrası.

GPS

Uydu tabanlı konumlama sistemi.

GPU

Yer Güç Ünitesi

İng.: Ground Power Unit

GPWS

Yer yaklaşma uyarı sistemi

Uçağın araziye tehlikeli yaklaşmasında uyarı verir.

Dolu

METAR'da dolu göstergesi (Hail)

Great circle

Büyük daire

Küre üzerinde iki nokta arasındaki en kısa yol.

Gross weight

Brüt ağırlık

Uçağın o andaki toplam ağırlığı.

Ground control

Yer kontrol

Havaalanı yer hareketlerini yöneten birim.

Ground effect

Zemin etkisi

Yere yakın uçarken sürüklemenin azalıp kaldırmanın artması.

Ground handling

Yer hizmetleri

Uçağa havalimanında verilen hizmetlerin tümü.

Ground power unit

Yer güç ünitesi

Yerdeki uçağa elektrik sağlayan ünite (GPU).

Ground speed

Yer hızı

Uçağın yere göre hızı.

Glideslope veya Yer Hızı

İng.: Glide Slope / Ground Speed

GSE

Yer Destek Ekipmanı

İng.: Ground Support Equipment

Gust

Rüzgar hamlesi

Rüzgar hızında kısa süreli ani artış.

Hail

Dolu

Buz parçacıkları şeklinde yağış.

Hangar

Uçakların bakım ve barınma için alındığı yapı.

Haze

Hafif sis

Kuru parçacıklarla görüşün azalması.

Heading

Burun yönü

Uçağın burnunun işaret ettiği yön.

Heading indicator

Yön göstergesi

Uçağın manyetik yönünü gösterir.

Headwind

Karşı rüzgâr

Uçağın gidiş yönünün tersinden esen rüzgâr.

Hectopascal

Hektopaskal

Basınç birimi (hPa).

Helicopter

Helikopter

Döner kanatlı hava aracı.

Yüksek Frekans

İng.: High Frequency

Hold short

Önünde bekle

Belirtilen noktanın ötesine geçme.

Holding pattern

Bekleme paterni

Beklemek için uçulan yarış pisti biçimli rota.

Holding point

Bekleme noktası

Pist girişinden önce izin için beklenen nokta.

Horizontal stabilizer

Yatay stabilize

Yunuslama dengesini sağlayan yüzey.

Hover

Havada asılı kalma

Helikopterin sabit konumda havada durması.

Hub

Aktarma merkezi

Havayolunun uçuşlarını topladığı merkez havalimanı.

HUD

Başüstü Gösterge

İng.: Head-Up Display

Human factors

İnsan faktörleri

Havacılıkta insan performansını etkileyen etkenler.

Hydraulic system

Hidrolik sistem

Basınçlı sıvıyla kumanda ve iniş takımı çalıştıran sistem.

Hypoxia

Hipoksi

Dokulara yeterli oksijen ulaşmaması.

Hafif Sis

METAR'da hafif sis göstergesi (Haze)

IAF

İlk Yaklaşma Noktası

İng.: Initial Approach Fix

IAS

Gösterge Hızı

İng.: Indicated Airspeed

IATA

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği

İng.: International Air Transport Association

ICAO

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı

İng.: International Civil Aviation Organization

Icing

Buzlanma

Uçak yüzeyinde buz birikmesi.

Idle

Rölanti

Motorun en düşük çalışma gücü.

Ara Yaklaşma Noktası

İng.: Intermediate Fix

IFALPA

Uluslararası Havayolu Pilotları Dernekleri Federasyonu

İng.: International Federation of Air Line Pilots' Associations

IFATCA

Uluslararası Hava Trafik Kontrolörleri Dernekleri Federasyonu

İng.: International Federation of Air Traffic Controllers' Associations

IFR

Aletli Uçuş Kuralları

İng.: Instrument Flight Rules

ILS

Aletli iniş sistemi.

IMC

Aletli Meteorolojik Şartlar

İng.: Instrument Meteorological Conditions

Immigration

Pasaport kontrolü

Giriş ve çıkışta yolcu kimlik denetimi.

INCERFA

Belirsizlik Safhası

İng.: Uncertainty Phase

Inches of mercury

İnç civa

Bazı ülkelerde kullanılan basınç birimi (inHg).

Incident

Olay

Kaza dışında uçuş emniyetini etkileyen olay.

Indicated airspeed

Gösterge hızı

Hız göstergesinin okuduğu hız (IAS).

Induced drag

Tesirli sürükleme

Kaldırma üretimine bağlı oluşan sürükleme.

Inertial navigation system

Ataletsel seyrüsefer sistemi

Hareket sensörleriyle konumu hesaplayan sistem (INS).

INS

Ataletsel Seyrüsefer Sistemi

İng.: Inertial Navigation System

Inspection

Muayene

Uçağın belirli aralıklarla kontrol edilmesi.

Instrument approach

Aletli yaklaşma

Aletlere göre yapılan yaklaşma.

Instrument flight rules

Aletli uçuş kuralları

Aletlere dayanarak uçuşu düzenleyen kurallar (IFR).

Instrument meteorological conditions

Aletli meteorolojik şartlar

VFR'nin altında kalan, aletle uçuşu gerektiren hava koşulları (IMC).

Instrument rating

Aletli uçuş yetkisi

IFR uçuş yapma yetkisi.

International Air Transport Association

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği

Havayollarının ticari birliği (IATA).

International Civil Aviation Organization

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı

Sivil havacılık standartlarını belirleyen BM kuruluşu (ICAO).

International standard atmosphere

Uluslararası standart atmosfer

Referans amacıyla tanımlı atmosfer modeli (ISA).

IPC

Resimli Parça Kataloğu

İng.: Illustrated Parts Catalogue

Aletli Uçuş Yetkisi

İng.: Instrument Rating

IRS

Ataletsel Referans Sistemi

İng.: Inertial Reference System

ISA

Uluslararası Standart Atmosfer

İng.: International Standard Atmosphere

Isobar

İzobar

Eşit basınçlı noktaları birleştiren çizgi.

ITT

Türbinler Arası Sıcaklık

İng.: Inter-Turbine Temperature

Jet A-1

Jet Yakıtı A-1

Sivil havacılıkta yaygın kullanılan gaz türbini yakıtı

Jet bridge

Yolcu köprüsü

Terminal ile uçak kapısını bağlayan köprü.

Jet engine

Jet motoru

Yüksek hızlı gaz çıkışıyla itki üreten motor.

Jet lag

Saat dilimi değişikliğine bağlı vücut saati bozukluğu.

Jet stream

Jet akımı

Üst atmosferde hızlı esen dar rüzgar kuşağı.

Knot

Deniz mili/saat hız birimi

Laminar flow

Laminer akış

Düzenli, katmanlı hava akışı.

Landing

İniş

Uçağın yere temas etme evresi.

Landing distance

İniş mesafesi

İniş için gereken pist uzunluğu.

Landing gear

İniş takımı

Uçağın yerde hareket ve iniş için kullandığı tekerlek sistemi.

Landside

Kara tarafı

Havalimanında yolcu ve araçların kullandığı genel bölge.

LAPL

Hafif Hava Aracı Pilot Lisansı

İng.: Light Aircraft Pilot Licence

Lapse rate

Sıcaklık azalma oranı

Yükseklikle sıcaklığın azalma hızı.

Layover

Aktarma beklemesi

Uçuşlar arasında geçirilen bekleme süresi.

LDA

Mevcut İniş Mesafesi

İng.: Landing Distance Available

Leading edge

Hücum kenarı

Kanadın ön kenarı.

Lenticular cloud

Mercek bulut

Dağ dalgalarında oluşan mercek biçimli bulut.

Licence

Lisans

Pilot veya personele verilen yetki belgesi.

Life jacket

Can yeleği

Suda yüzdürmek için kullanılan yelek.

Lift

Kaldırma

Kanat etrafındaki hava akışıyla oluşan, uçağı yukarı taşıyan kuvvet.

Lift-to-drag ratio

Kaldırma/sürükleme oranı

Aerodinamik verimin ölçüsü (L/D).

Lightning

Yıldırım

Atmosferdeki elektrik boşalması.

Line maintenance

Hat bakımı

Uçak üzerinde günlük uçuş arasında yapılan bakım.

Line up and wait

Hizalan ve bekle

Pist eksenine hizalanıp izin bekle.

LLP

Ömürlü Parça

İng.: Life-Limited Part

Load factor

Yük faktörü

Uçağa etki eden kaldırmanın ağırlığa oranı.

LOC

Lokalizer

İng.: Localizer

Localizer

Lokalizer

ILS'te pist eksenine yön bilgisi veren bileşen.

LOSA

Hat Operasyonları Emniyet Denetimi

İng.: Line Operations Safety Audit

Loss of control

Kontrol kaybı

Uçağın istenmeyen şekilde kontrolden çıkması.

LVO

Düşük Görüş Operasyonları

İng.: Low Visibility Operations

LVP

Düşük Görüş Prosedürleri

İng.: Low Visibility Procedures

İniş Ağırlığı

İng.: Landing Weight

MAC

Ortalama Aerodinamik Veter

İng.: Mean Aerodynamic Chord

Mach number

Mach sayısı

Hızın yerel ses hızına oranı.

Magnetic compass

Manyetik pusula

Manyetik kuzeye göre yönü gösteren alet.

Magnetic north

Manyetik kuzey

Pusulanın gösterdiği kuzey yönü.

Magneto

Manyeto

Pistonlu motorda bujilere yüksek gerilim sağlayan sistem.

Main gear

Ana iniş takımı

Ağırlığın büyük bölümünü taşıyan ana tekerlekler.

Maintenance

Bakım

Uçağın uçuşa elverişliliğini korumak için yapılan işler.

Maintenance, repair and overhaul

Bakım, onarım ve revizyon

Uçak bakım kuruluşlarına verilen genel ad (MRO).

MAP

Pas Geçme Noktası

İng.: Missed Approach Point

Marker beacon

İşaret feneri

Yaklaşmada pist eşiğine olan konumu bildiren verici.

Marshaller

İşaretçi

Uçağı park alanında el işaretleriyle yönlendiren görevli.

Maximum landing weight

Azami iniş ağırlığı

Uçağın inebileceği en yüksek ağırlık (MLW).

Maximum takeoff weight

Azami kalkış ağırlığı

Uçağın kalkışta taşıyabileceği en yüksek ağırlık (MTOW).

Mayday

Hayati tehlike durumunda verilen acil çağrı.

MCDU

Çok İşlevli Kontrol Gösterge Ünitesi

İng.: Multipurpose Control and Display Unit

MCP

Mod Kontrol Paneli

İng.: Mode Control Panel

MDA

En Düşük Alçalma İrtifası

İng.: Minimum Descent Altitude

Çok Motorlu

İng.: Multi-Engine

MEA

En Düşük Rota İrtifası

İng.: Minimum En-route Altitude

Medical certificate

Sağlık belgesi

Havacılık personelinin sağlığa uygunluk belgesi.

METAR

Rutin havaalanı hava gözlem raporu.

MFD

Çok İşlevli Gösterge

İng.: Multi-Function Display

MGM

Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Türkiye'de meteorolojik gözlem ve tahminlerden sorumlu kuruluş

Microburst

Mikroburst

Güçlü ve yerel aşağı yönlü hava akımı.

Minimum descent altitude

En düşük alçalma irtifası

Hassas olmayan yaklaşmada inilebilecek en düşük irtifa (MDA).

Minimum equipment list

Asgari donanım listesi

Hangi cihazlar arızalıyken uçulabileceğini belirten liste (MEL).

Minimum safe altitude

En düşük emniyetli irtifa

Engellerden güvenli geçişi sağlayan irtifa (MSA).

Missed approach

Kaçırılan yaklaşma

İnişin tamamlanamadığı yaklaşma ve izlenecek prosedür.

Mist

Pus

Görüşü sisten daha az düşüren ince nem tabakası.

Mixture

Karışım

Yakıt-hava oranı ayarı.

MLW

Azami İniş Ağırlığı

İng.: Maximum Landing Weight

MMEL

Ana Asgari Donanım Listesi

İng.: Master Minimum Equipment List

Mmo

Azami İşletme Mach Sayısı

İng.: Maximum Operating Mach Number

MOCA

En Düşük Engel Aşma İrtifası

İng.: Minimum Obstacle Clearance Altitude

Moment arm

Moment kolu

Bir ağırlığın referans noktasına olan uzaklığı.

Monocoque

Monokok

Yükün büyük bölümünü kaplamanın taşıdığı yapı.

MOR

Zorunlu Olay Raporlama

İng.: Mandatory Occurrence Report

MORA

En Düşük Rota Dışı İrtifa

İng.: Minimum Off-Route Altitude

Mountain wave

Dağ dalgası

Dağın rüzgar altı tarafında oluşan dalga hareketi.

MPL

Çok Mürettebatlı Pilot Lisansı

İng.: Multi-crew Pilot Licence

MRO

Bakım, Onarım ve Revizyon

İng.: Maintenance, Repair and Overhaul

MSA

En Düşük Emniyetli İrtifa

İng.: Minimum Safe Altitude

MSL

Ortalama Deniz Seviyesi

İng.: Mean Sea Level

MTOW

Azami Kalkış Ağırlığı

İng.: Maximum Take-Off Weight

Multi-function display

Çok işlevli gösterge

Seyrüsefer ve sistem bilgilerini gösteren ekran (MFD).

MZFW

Azami Sıfır Yakıt Ağırlığı

İng.: Maximum Zero Fuel Weight

Alçak Basınç Rotor Devri

İng.: Low-pressure rotor speed

Yüksek Basınç Rotor Devri

İng.: High-pressure rotor speed

Nacelle

Motor kaportası

Motoru çevreleyen gövde.

Narrow-body aircraft

Dar gövdeli uçak

Tek koridorlu yolcu uçağı.

Navigation

Seyrüsefer

Bir uçağın bir noktadan diğerine yönlendirilmesi.

Seyrüsefer Göstergesi

İng.: Navigation Display

NDB

Yönsüz radyo feneri.

NDT

Tahribatsız Muayene

İng.: Non-Destructive Testing

Negative

Olumsuz

Hayır anlamında telsiz terimi.

Nimbostratus

Sürekli yağış getiren kalın bulut.

No-show

Gelmeyen yolcu

Bilet almış olup uçuşa gelmeyen yolcu.

Non-destructive testing

Tahribatsız muayene

Parçaya zarar vermeden kusur arama yöntemleri (NDT).

Non-precision approach

Hassas olmayan yaklaşma

Yalnızca yön bilgisi veren aletli yaklaşma.

Nose gear

Burun iniş takımı

Uçağın burnundaki tekerlek.

Nose wheel steering

Burun tekeri yönlendirme

Yerde yön vermeyi sağlayan sistem.

NOSIG

Önemli Değişim Yok

İng.: No Significant Change

NOTAM

Havacılara duyuru.

NSC

Önemli Bulut Yok

İng.: No Significant Cloud

NTSB

ABD Ulusal Ulaşım Emniyeti Kurulu

İng.: National Transportation Safety Board

OAT

Dış Hava Sıcaklığı

İng.: Outside Air Temperature

OCA

Engel Aşma İrtifası

İng.: Obstacle Clearance Altitude

Occluded front

Tıkalı cephe

Soğuk cephenin sıcak cepheye yetiştiği cephe.

OCH

Engel Aşma Yüksekliği

İng.: Obstacle Clearance Height

OEW

Operasyonel Boş Ağırlık

İng.: Operating Empty Weight

Operasyon El Kitabı

İng.: Operations Manual

Operations manual

Operasyon el kitabı

Havayolunun işletme usullerini içeren kitap.

OVC

Kapalı

Gökyüzünün 8/8'i bulutlu

Overbooking

Fazla satış

Koltuk sayısından fazla bilet satılması.

Overcast

Tam kapalı

Gökyüzünün tamamen bulutla kaplı olması.

Overflight

Üstten geçiş

Başka bir ülkenin hava sahasından geçiş.

Overhaul

Revizyon

Bir parçanın tamamen sökülüp yenilenmesi.

Oxygen mask

Oksijen maskesi

Düşük basınçta oksijen sağlayan maske.

Pan-pan

Aciliyet durumu bildiren çağrı.

PAPI

Doğru alçalma açısını gösteren hassas yaklaşma yol göstergesi.

Parasite drag

Zararlı sürükleme

Kaldırmadan bağımsız, şekil ve sürtünmeden gelen sürükleme.

Passenger manifest

Yolcu listesi

Uçaktaki yolcuların kayıtlı olduğu liste.

PAX

Yolcu

Yolcu sayısı için kullanılan kısaltma (Passenger)

Payload

Faydalı yük

Yolcu, bagaj ve kargonun toplam ağırlığı.

PCN

Pist Taşıma Sınıflandırma Numarası

İng.: Pavement Classification Number

Uçan Pilot

İng.: Pilot Flying

PFD

Birincil Uçuş Göstergesi

İng.: Primary Flight Display

Phonetic alphabet

Fonetik alfabe

Harfleri Alpha, Bravo, Charlie gibi sözcüklerle okuma sistemi.

PIC

Kaptan Pilot

İng.: Pilot in Command

Pilot in command

Kaptan pilot

Uçuş güvenliğinden sorumlu pilot (PIC).

Pilotage

Görsel seyrüsefer

Yer işaretlerine bakarak seyrüsefer.

PIREP

Pilotun bildirdiği hava raporu.

Piston engine

Pistonlu motor

Silindir ve pistonlarla çalışan motor.

Pitch

Yunuslama

Burnun yukarı ve aşağı hareketi.

Pitot tube

Pito tüpü

Hava hızı için toplam basıncı ölçen tüp.

PLB

Kişisel Konum Belirleme Vericisi

İng.: Personal Locator Beacon

PLF

Yolcu Doluluk Oranı

İng.: Passenger Load Factor

İzleyen Pilot

İng.: Pilot Monitoring

Pneumatic system

Pnömatik sistem

Basınçlı havayla çalışan sistem.

PNF

Uçmayan Pilot

İng.: Pilot Not Flying

PNR

Yolcu İsim Kaydı

İng.: Passenger Name Record

POH

Pilot Kullanma Kılavuzu

İng.: Pilot's Operating Handbook

PPL

Özel Pilot Lisansı

İng.: Private Pilot Licence

Precision approach

Hassas yaklaşma

Yön ve alçalma bilgisi veren aletli yaklaşma.

Pressurization

Basınçlandırma

Kabin basıncının yüksek irtifada konforlu tutulması.

Primary flight display

Birincil uçuş göstergesi

Temel uçuş bilgilerini gösteren ekran (PFD).

Primary radar

Birincil radar

Yansıyan sinyalle uçağı gören radar.

Private pilot licence

Özel pilot lisansı

Ücretsiz uçuş için temel lisans (PPL).

PROB

Olasılık

METAR ve TAF'ta olasılık yüzdesi (Probability)

Propeller

Pervane

Motor gücünü itkiye çeviren döner kanatlar.

PSR

Birincil Gözetim Radarı

İng.: Primary Surveillance Radar

Purser

Kabin amiri

Kabin ekibini yöneten baş kabin memuru.

Pushback

Geri itme

Uçağın park yerinden araçla geriye itilmesi.

Pylon

Pilon

Motoru kanada bağlayan yapı.

QAR

Hızlı Erişimli Kaydedici

İng.: Quick Access Recorder

QFE

Altimetre ayarlandığında pistte sıfır gösteren havaalanı basıncı.

QNE

Altimetrenin standart basınca (1013,25 hPa) ayarlanması.

QNH

Altimetre ayarlandığında deniz seviyesine göre irtifa gösteren basınç ayarı.

QRH

Hızlı Referans El Kitabı

İng.: Quick Reference Handbook

RA (METAR)

Yağmur (hava raporunda)

METAR'da yağmur göstergesi (Rain)

RA (TCAS)

Çözüm Uyarısı (TCAS)

İng.: Resolution Advisory

Radar vector

Radar yönlendirmesi

Kontrolörün verdiği burun yönü talimatı.

Radial

Radyal

VOR istasyonundan çıkan manyetik yön hattı.

Radiation fog

Radyasyon sisi

Geceleri yerin soğumasıyla oluşan sis.

Radio altimeter

Radyo altimetre

Yere olan gerçek yüksekliği ölçer.

Radome

Radom

Radar anteni üzerindeki koruyucu burun kapağı.

Ramp

Rampa

Apron için kullanılan terim.

Range

Menzil

Uçağın bir yakıt yüküyle uçabileceği mesafe.

Rapid exit taxiway

Hızlı çıkış taksi yolu

İnişten sonra pisti hızlı terk ettiren açılı taksi yolu.

Rate of climb

Tırmanış oranı

Birim sürede kazanılan irtifa.

Rating

Derece (rating)

Lisansa eklenen ek yetki.

RCC

Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi

İng.: Rescue Coordination Centre

Readback

Geri okuma

Alınan talimatın tekrar edilmesi.

Regional jet

Bölgesel jet

Kısa mesafeler için küçük jet uçağı.

Registration

Tescil

Uçağın bir ülke siciline kaydı.

REIL

Pist Eşik Tanıma Işıkları

İng.: Runway End Identifier Lights

Rejected takeoff

Kalkış iptali

Kalkış sırasında kalkıştan vazgeçme (RTO).

Relative humidity

Bağıl nem

Havadaki nemin doygunluğa oranı.

Rest period

Dinlenme süresi

Görevler arasında mürettebata ayrılan dinlenme süresi.

Retractable gear

Çekilebilir iniş takımı

Uçuşta gövdeye çekilen iniş takımı.

Reverse thrust

Ters itki

İnişte yavaşlamaya yardımcı geriye doğru itki.

Rhumb line

Loksodrom

Tüm meridyenleri aynı açıyla kesen hat.

Rib

Kaburga

Kanat profilini oluşturan yapı elemanı.

RNAV

Alan seyrüseferi; istenen herhangi bir rotada uçmaya izin verir.

RNP

Gerekli seyrüsefer performansı.

Roger

Anlaşıldı

Son mesajın alındığını bildirir.

Roll

Yatış

Kanatların yukarı ve aşağı yatma hareketi.

Rollout

İniş koşusu

Tekerleklerin temasından durmaya kadar pistte ilerleme.

Rotary-wing aircraft

Döner kanatlı hava aracı

Rotorla kaldırma üreten hava aracı.

Rotate

Burun kaldırma

Kalkışta burnun yukarı kaldırılması.

Rotor

Helikopterde kaldırma sağlayan döner kanat sistemi.

RPAS

Uzaktan Pilotlu Hava Aracı Sistemi

İng.: Remotely Piloted Aircraft System

RPK

Gelir Yolcu Kilometre

İng.: Revenue Passenger Kilometres

RPL

Tekrarlayan Uçuş Planı

İng.: Repetitive Flight Plan

RPM

Dakikadaki Devir

İng.: Revolutions Per Minute

RTO

Kalkış İptali

İng.: Rejected Take-Off

Rudder

Yön dümeni

Sapma eksenini kontrol eden yüzey.

Rudder pedals

Dümen pedalları

Dümeni ve yerde yön vermeyi sağlayan pedallar.

Runway

Pist

Uçakların iniş ve kalkış yaptığı alan.

Runway designator

Pist numarası

Pistin manyetik yönünü gösteren iki haneli sayı.

Runway edge lights

Pist kenar ışıkları

Pistin kenarlarını gösteren ışıklar.

Runway excursion

Pist dışına çıkma

Uçağın pist sınırlarını aşarak çıkması.

Runway incursion

Pist ihlali

Pistte yetkisiz bir uçak, araç veya kişinin bulunması.

Runway visual range

Pist görüş mesafesi

Pilotun pist üzerinde görebileceği mesafe (RVR).

RVR

Pist Görüş Mesafesi

İng.: Runway Visual Range

RWY

Pist

İng.: Runway

SAF

Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı

İng.: Sustainable Aviation Fuel

Safety management system

Emniyet yönetim sistemi

Emniyet risklerini yöneten sistem (SMS).

SAR

Arama ve Kurtarma

İng.: Search and Rescue

SAT

Statik Hava Sıcaklığı

İng.: Static Air Temperature

SATCOM

Uydu İletişimi

İng.: Satellite Communications

Say again

Tekrarlayın

Mesajın tekrarını ister.

Servis Bülteni

İng.: Service Bulletin

Scheduled flight

Tarifeli uçuş

Yayınlanmış programa göre yapılan uçuş.

SCT

Dağınık Bulutlu

Gökyüzünün 3/8 ile 4/8'i bulutlu

Tek Motorlu

İng.: Single-Engine

Seaplane

Deniz uçağı

Su üzerine iniş ve kalkış yapabilen uçak.

Seat belt sign

Emniyet kemeri işareti

Yolcuların kemer takması gereken uyarı ışığı.

Secondary surveillance radar

İkincil gözetim radarı

Transponder yanıtıyla uçağı tanıyan radar (SSR).

SELCAL

Seçmeli Çağrı

İng.: Selective Calling

Semi-monocoque

Yarı monokok

Kaplama ve iç iskeletin birlikte yük taşıdığı yapı.

Serious incident

Ciddi olay

Kazaya yakın koşullarda gerçekleşen olay.

Service bulletin

Servis bülteni

Üreticinin yayınladığı bakım veya değişiklik önerisi.

Service ceiling

Servis tavanı

Uçağın belirli tırmanış oranını koruyabildiği en yüksek irtifa.

Sağanak

METAR'da sağanak göstergesi (Showers)

SHGM

Türkiye Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü.

Shock wave

Şok dalgası

Sesüstü akışta basıncın ve yoğunluğun ani değiştiği bölge.

SHT

Sivil Havacılık Talimatı

SHGM tarafından yayımlanan uygulama talimatı

SHY

Sivil Havacılık Yönetmeliği

SHGM tarafından yayımlanan düzenleme

SIC

İkinci Komutan

İng.: Second in Command

SID

Standart Aletli Kalkış

İng.: Standard Instrument Departure

Sidestick

Yan kumanda kolu

Yan konsolda yer alan kumanda kolu.

SIGMET

Uçuşu etkileyen tehlikeli hava olayı uyarısı.

SIGWX

Önemli Hava Haritası

İng.: Significant Weather Chart

Situational awareness

Durumsal farkındalık

Çevredeki durumun doğru algılanması.

SKC

Açık Gökyüzü

İng.: Sky Clear

Skid

Savrulma

Dönüşte uçağın dışarı doğru savrulması.

Skin

Kaplama

Yapıyı saran dış yüzey.

Skin friction drag

Yüzey sürtünmesi

Havanın yüzeye sürtünmesinden oluşan sürükleme.

Slat

Kanat ön kenarında açılan, düşük hızda akışı iyileştiren yüzey.

Slide

Kaçış kaydırağı

Acil tahliyede kullanılan şişme kaydırak.

Slip

Kayma

Uçağın burun yönüne göre yana kayarak uçması.

Slot

Havalimanında kalkış veya iniş için ayrılan zaman dilimi.

Kar

METAR'da kar göstergesi (Snow)

Spar

Kiriş

Kanadın ana taşıyıcı kirişi.

Spatial disorientation

Mekansal yönelim bozukluğu

Pilotun uçağın konum ve duruşunu yanlış algılaması.

SPECI

Özel Gözlem Raporu

Önemli değişimde yayımlanan özel METAR

Speed brake

Hız freni

Sürüklemeyi artırarak yavaşlamayı sağlayan yüzey.

Spin

Spin (vidalama)

Perde kaybı sonrası uçağın dönerek alçalması.

Spoiler

Spoyler

Kaldırmayı azaltıp sürüklemeyi artıran yüzey.

Squall

Ani fırtına

Rüzgarın ani ve kısa süreli şiddetle artması.

Squawk

ATC tarafından verilen 4 haneli transponder kodu.

SSP

Devlet Emniyet Programı

İng.: State Safety Programme

SSR

İkincil Gözetim Radarı

İng.: Secondary Surveillance Radar

STA

Tarifeli Varış Saati

İng.: Scheduled Time of Arrival

Stability

Denge (stabilite)

Bozulan dengeden sonra uçağın eski durumuna dönme eğilimi.

Stabilized approach

Stabilize yaklaşma

Hız, rota ve alçalma oranı sabit yaklaşma.

Stall

Perde kaybı

Kritik hücum açısı aşıldığında kaldırmanın ani düşmesi.

Stall speed

Perde kaybı hızı

Uçağın perde kaybına girdiği en düşük hız.

Standard instrument departure

Standart aletli kalkış

Önceden tanımlı aletli kalkış rotası (SID).

Standard operating procedures

Standart işletme prosedürleri

Havayolunun belirlediği standart uygulamalar (SOP).

Standard terminal arrival route

Standart varış rotası

Önceden tanımlı aletli varış rotası (STAR).

Standby

Bekleyin

Cevap verilene kadar bekleyin.

STAR

Standart Varış Rotası

İng.: Standard Terminal Arrival Route

Static port

Statik basınç girişi

Atmosfer basıncını ölçen giriş.

Static stability

Statik denge

Dengeden ayrıldıktan hemen sonra eski duruma dönme eğilimi.

Stationary front

Durağan cephe

Yer değiştirmeyen cephe.

STD

Tarifeli Kalkış Saati

İng.: Scheduled Time of Departure

Step climb

Kademeli tırmanış

Yakıt azaldıkça daha yüksek irtifaya adım adım çıkma.

STOL

Kısa Kalkış ve İniş

İng.: Short Take-Off and Landing

Stopway

Durdurma yolu

Kalkış iptalinde uçağı durdurmak için pist sonundaki alan.

Stratosphere

Stratosfer

Troposferin üstündeki kararlı katman.

Stratus

Tabakalı, düz görünümlü alçak bulut.

Stringer

Boyuna kiriş

Gövde kaplamasını destekleyen boyuna eleman.

Structural icing

Yapısal buzlanma

Kanat ve gövde yüzeyinde buz oluşması.

Subsonic

Sesaltı

Ses hızından düşük hız.

Supersonic

Sesüstü

Ses hızından yüksek hız.

SVFR

Özel Görsel Uçuş Kuralları

İng.: Special Visual Flight Rules

Trafik Uyarısı (TCAS)

İng.: Traffic Advisory

TAF

Havaalanı hava tahmini.

Tail rotor

Kuyruk rotoru

Helikopterde gövdenin dönmesini önleyen küçük rotor.

Tailwheel

Kuyruk tekeri

Kuyrukta bulunan tekerlek.

Tailwind

Arka rüzgar

Uçağın gidiş yönünde esen rüzgar.

Takeoff

Kalkış

Uçağın yerden havalanma evresi.

Takeoff distance

Kalkış mesafesi

Kalkış için gereken pist uzunluğu.

Takeoff thrust

Kalkış itkisi

Kalkış için kullanılan itki ayarı.

TAS

Gerçek Hava Hızı

İng.: True Airspeed

TAT

Toplam Hava Sıcaklığı

İng.: Total Air Temperature

TAWS

Arazi farkındalık ve uyarı sistemi

Arazi veritabanına dayanan yer yaklaşma uyarısı.

Taxi

Taksi

Uçağın yerde kendi gücüyle hareketi.

Taxiway

Taksi yolu

Uçakların pist ile park alanı arasında hareket ettiği yol.

TBO

Bakımlar Arası Süre

İng.: Time Between Overhaul

TCAS

Çarpışma önleme sistemi

Diğer uçaklarla çarpışmayı önlemek için uyarı veren sistem.

TCU

Kule Şeklinde Kümülüs

İng.: Towering Cumulus

TDZ

Temas Bölgesi

İng.: Touchdown Zone

TEM

Tehdit ve Hata Yönetimi

İng.: Threat and Error Management

Temperature inversion

Sıcaklık terselmesi

Yükseklikle sıcaklığın arttığı tabaka.

TEMPO

Geçici Değişim

METAR ve TAF'ta geçici hava değişimi (Temporary)

Terminal

Yolcu işlemlerinin yapıldığı bina.

Thermal

Termal

Isınan zeminden yükselen sıcak hava akımı.

THR

Eşik

İng.: Threshold

Threshold

Eşik

Pistin inişe kullanılabilir başlangıcı.

Throttle

Gaz kolu

Motor gücünü ayarlayan kol.

Thrust

İtki

Motor veya pervanenin ürettiği ileri doğru kuvvet.

Thrust reverser

Ters itki sistemi

İnişte itkiyi ileri yönde çeviren sistem.

Thunderstorm

Gök gürültülü fırtına

Şimşek ve gök gürültüsüyle seyreden fırtına.

TMA

Terminal Kontrol Bölgesi

İng.: Terminal Control Area

TOBT

Hedef Blok Kalkış Zamanı

İng.: Target Off-Block Time

TOC

Tırmanış Sonu

İng.: Top of Climb

TOD

Alçalma Başlangıcı

İng.: Top of Descent

TODA

Mevcut Kalkış Mesafesi

İng.: Take-Off Distance Available

TOGA

Kalkış ve Pas Geçme Gücü

İng.: Take-Off / Go-Around

Top of climb

Tırmanış sonu

Seyir irtifasına ulaşılan nokta.

Top of descent

Alçalma başlangıcı

Seyir irtifasından alçalmaya başlanan nokta.

TORA

Mevcut Kalkış Koşusu Uzunluğu

İng.: Take-Off Run Available

Tornado

Hortum

Bulut tabanından yere inen dönen hava kolonu.

Torque

Tork

Cıvata ve somunlara uygulanan dönme momenti.

Touch-and-go

Dokun ve kalk

Pist üzerinde durmadan yeniden kalkış yapılan iniş.

Touchdown zone

Temas bölgesi

Pistte inişte tekerleklerin temas ettiği bölge.

TOW

Kalkış Ağırlığı

İng.: Take-Off Weight

Tower

Kule

Havaalanı çevresindeki ve pistteki trafiği yöneten birim.

Track

İz

Uçağın yer üzerinde gerçekte izlediği yol.

Traffic pattern

Trafik paterni

Havaalanı çevresinde iniş-kalkış için uçulan standart rota.

Trailing edge

Firar kenarı

Kanadın arka kenarı.

Transit

Aktarma yapmadan başka bir ülkeden geçiş.

Transition altitude

Geçiş irtifası

Altimetre ayarının QNH'dan standart basınca geçtiği irtifa.

Transition level

Geçiş seviyesi

Alçalırken standart ayardan QNH'a geçilen uçuş seviyesi.

Transonic

Sesyakını

Ses hızı civarındaki hız aralığı.

Transponder

Radar sorgusuna yanıt veren cihaz.

TRE

Tip Yetkisi Sınav Görevlisi

İng.: Type Rating Examiner

TRI

Tip Yetkisi Eğitmeni

İng.: Type Rating Instructor

Tricycle gear

Üç tekerlekli iniş takımı

Burun ve iki ana takımdan oluşan düzen.

Trim

Kumanda kuvvetini sıfırlamak için yapılan denge ayarı.

Trim tab

Trim kanatçığı

Kumanda yüzeyine bağlı küçük ayar yüzeyi.

Trip fuel

Seyahat yakıtı

Kalkıştan varışa gereken yakıt.

Tropopause

Tropopoz

Troposfer ile stratosfer arasındaki sınır.

Troposphere

Troposfer

Hava olaylarının oluştuğu alt atmosfer katmanı.

True airspeed

Gerçek hava hızı

Uçağın havaya göre gerçek hızı (TAS).

True north

Gerçek kuzey

Coğrafi Kuzey Kutbu yönü.

Gök Gürültülü Fırtına

İng.: Thunderstorm

TSN

Yeni Olduğundan Beri Süre

İng.: Time Since New

Tug

Çekici

Uçağı yerde çeken araç.

Turbine

Türbin

Gazın enerjisini dönme hareketine çeviren bölüm.

Turbofan

Büyük bir fan ve çekirdek motordan oluşan jet motoru.

Turbojet

Gazların tamamının nozuldan çıkarak itki ürettiği motor.

Turboprop

Türbinle pervane döndüren motor.

Turbulence

Türbülans

Havadaki düzensiz akımların uçakta yarattığı sarsıntı.

Turbulent flow

Türbülanslı akış

Düzensiz, girdaplı hava akışı.

Turn coordinator

Dönüş koordinatörü

Dönüş hızını ve koordinasyonu gösterir.

TWR

Kule

İng.: Aerodrome Control Tower

TWY

Taksi Yolu

İng.: Taxiway

Type certificate

Tip sertifikası

Bir uçak tasarımının onaylandığını gösteren belge.

Type rating

Tip yetkisi

Belirli bir uçak tipinde uçma yetkisi.

UAS

İnsansız Hava Aracı Sistemi

İng.: Unmanned Aircraft System

UAV

İnsansız Hava Aracı

İng.: Unmanned Aerial Vehicle

UHF

Ultra Yüksek Frekans

İng.: Ultra High Frequency

UIR

Üst Uçuş Bilgi Bölgesi

İng.: Upper Flight Information Region

Ultralight aircraft

Ultra hafif uçak

Çok düşük ağırlıklı küçük uçak.

Unmanned aerial vehicle

İnsansız hava aracı

Pilotsuz hava aracı (İHA).

Updraft

Yukarı akım

Yukarıya doğru hava hareketi.

Urgency

Aciliyet

Emniyete ilişkin endişe durumu.

Kalkışın iptal edilemeyeceği karar hızı.

Bir motor arızasında emniyetli tırmanış hızı.

Variation

Manyetik sapma

Gerçek kuzey ile manyetik kuzey arasındaki fark.

VASI

Görsel alçalma açısı göstergesi.

Yakın Çevrede

METAR'da havaalanı yakınında olay göstergesi (Vicinity)

Vertical speed indicator

Dikey hız göstergesi

Tırmanma ve alçalma hızını gösterir (VSI).

Vertical stabilizer

Dikey stabilize

Yönsel dengeyi sağlayan kuyruk yüzeyi.

Vfe

Flap açıkken azami hız.

VFR

Görsel Uçuş Kuralları

İng.: Visual Flight Rules

VHF

Çok Yüksek Frekans

İng.: Very High Frequency

Visibility

Görüş mesafesi

Cisimlerin seçilebildiği en uzak mesafe.

Visual approach

Görsel yaklaşma

Piste yer referanslarıyla yapılan yaklaşma.

Visual flight rules

Görsel uçuş kuralları

Dış görsel referanslara dayanan uçuş kuralları (VFR).

Visual meteorological conditions

Görsel meteorolojik şartlar

VFR için yeterli hava koşulları (VMC).

VMC

Görsel Meteorolojik Şartlar

İng.: Visual Meteorological Conditions

Vmo

Azami İşletme Hızı

İng.: Maximum Operating Speed

Vne

Aşılmaması gereken azami hız.

Volcanic ash

Volkanik kül

Motorlara zarar verebilen yanardağ külü.

VOR

VHF çok yönlü radyo menzil istasyonu.

Burun kaldırma hızı.

VRB

Değişken

METAR'da değişken rüzgar yönü (Variable)

Vref

İnişte pist eşiğindeki referans hız.

Perde kaybı hızı.

VTOL

Dikey Kalkış ve İniş

İng.: Vertical Take-Off and Landing

Dikey Görüş

İng.: Vertical Visibility

En iyi tırmanış açısı hızı.

En iyi tırmanış oranı hızı.

Wake turbulence

Kuyruk türbülansı

Büyük bir uçağın arkasında bıraktığı girdaplı hava.

Warm front

Sıcak cephe

Sıcak havanın soğuk havanın üzerine çıktığı cephe.

Waypoint

Yol noktası

Rotayı tanımlayan koordinatlı nokta.

Weight

Ağırlık

Yerçekiminin uçağa uyguladığı aşağı yönlü kuvvet.

Weight and balance

Ağırlık ve denge

Uçağın ağırlığı ve ağırlık merkezinin hesaplanması.

Wide-body aircraft

Geniş gövdeli uçak

İki koridorlu yolcu uçağı.

Wilco

Uygulayacağım

Talimatı anladım ve uygulayacağım.

Wind shear

Rüzgar makası

Kısa mesafede rüzgar yön veya hızında ani değişim.

Windsock

Rüzgar tulumu

Rüzgar yön ve şiddetini gösteren koni biçimli araç.

Wing

Kanat

Kaldırma üreten ana yüzey.

Winglet

Kanat ucundaki sürüklemeyi azaltan dikey uzantı.

Wingspan

Kanat açıklığı

Kanat uçları arasındaki mesafe.

Wingtip vortex

Kanat ucu girdabı

Kanat ucunda oluşan dönen hava akımı.

WMO

Dünya Meteoroloji Örgütü

İng.: World Meteorological Organization

Rüzgar Makası

İng.: Wind Shear

Yaw

Sapma

Burnun sağa ve sola hareketi.

Yoke

Direksiyon benzeri kumanda aygıtı.

Zero fuel weight

Sıfır yakıt ağırlığı

Yakıt hariç uçağın toplam ağırlığı (ZFW).

ZFW

Sıfır Yakıt Ağırlığı

İng.: Zero Fuel Weight